Day: September 27, 2023

• Trong phần “Nguyên âm”, đã có giới thiệu sơ lược về nguyên âm và âm tiết. Phần “Biến đổi nguyên âm” này chú trọng về những thay đổi của nguyên âm trong một danh từ khi danh từ đó có thêm hình thức hậu tố (về giống/số)

1/ VỊ TRÍ ÂM TIẾT

• Vị trí của âm tiết đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đến sự thay đổi của các nguyên âm. Vị trí ở đây lấy trọng âm của từ làm chuẩn mực, không phải vị trí theo thứ tự viết
• Vị trí âm tiết so với trọng âm:
  • Âm tiết 1: là âm tiết mang trọng âm của từ (không phải lúc nào cũng là âm tiết đầu tiên của từ)
  • Âm tiết 2: là âm tiết đứng trước trọng âm
  • Âm tiết 3: là âm tiết đứng trước âm tiết 2 (âm tiết trước trọng âm)
    • Ví dụ: אֲנָשִׁ֫ים (những người đàn ông)
    • Âm tiết 1 (mang trọng âm) là שִׁים
    • Âm tiết 2 (trước trọng âm) là נָ
    • Âm tiết 3 (trước âm tiết 2) là אֲ

2/ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA NGUYÊN ÂM

• Khi một từ có thêm hậu tố (phần cuối từ) và mang trọng âm tại âm tiết cuối, các âm tiết của từ sẽ thay đổi vị trí (so với trọng âm)
• Thông thường, nguyên âm cách xa trọng âm (ví dụ: âm tiết 3) có thể ngắn đi thành sheva. Tuy nhiên, cần lưu ý các trường hợp sau:
  • Nếu âm tiết 3 là âm tiết mở, âm tiết 3 sẽ ngắn đi thành sheva
  • Nếu âm tiết 3 là âm tiết đóng hoặc nó mang một nguyên âm không thể ngắn đi (xem Lưu ý 1), âm tiết 3 sẽ không ngắn đi mà là âm tiết 2 có thể sẽ ngắn đi tùy trường hợp (xem Lưu ý 2)
• Lưu ý 1: Các nguyên âm không thể ngắn đi bao gồm:
  • Cholem-vav (וֹ), hireq-yod (י ִ ), shureq (וּ)
  • Nguyên âm trong một âm tiết đóng
• Lưu ý 2: Các nguyên âm ngắn đi thành sheva gồm có:
  • Qamets (ָ ) và tsere (ֵ ) trong âm tiết 3 mở
  • Tsere (ֵ ) trong âm tiết 2 mở khi âm tiết 3 không ngắn đi
  • Qamets (ָ ) dưới nguyên âm sâu ngắn đi thành sheva ghép

3/ VÍ DỤ MINH HỌA

• Từ נָבִיא (“tiên tri”, danh từ giống đực)
  • Khi là giống cái, nhận hậu tố ה ָ trở thành נְבִאָה
  • Trong đó, nguyên âm Qamets (ָ ) trong âm tiết 3 נָ biến thành sheva נְ

• Danh từ trong tiếng Hê-bơ-rơ khi có giống (đực/cái) và số (nhiều/ít) khác nhau sẽ có phần hậu tố khác nhau.
• Dưới đây là Bảng ghi nhớ về cách danh từ biến đổi tùy theo giống và số. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp ngoại lệ không theo quy tắc (danh từ bất quy tắc)

BẢNG BIẾN ĐỔI DANH TỪ THEO GIỐNG VÀ SỐ

	Hình thức hậu tố	Ví dụ	Nghĩa
Giống đực, số ít	(không thay đổi)	סוּס	(một) ngựa đực
Giống cái, số ít	ת hoặc ה ָ	סוּסָה	(một) ngựa cái
Giống đực, số nhiều	ים ִ	סוּסִים	(những) ngựa đực
Giống cái, số nhiều	וֹת	סוּסוֹת	(những) ngựa cái
Giống đực, số đôi	ים ִַ	סוּסַיִם	(hai) ngựa đực
Giống cái, số đôi	ים ִַ	סוּסַיִם	(hai) ngựa cái

DANH TỪ BẤT QUY TẮC

• Một số danh từ là giống đực nhưng có hình thức số nhiều giống như giống cái
  • Ví dụ: אָב (một người cha, giống đực, số ít) có hình thức số nhiều là אַבוֹת (những người cha) với phần đuôi וֹת như giống cái
• Ngược lại, một số danh từ là giống cái nhưng có hình thức số nhiều giống như giống đực
  • Ví dụ: עִיר (một thành phố, giống cái, số ít) có hình thức số nhiều là עָרִים (những thành phố) với phần đuôi ים ִ như giống đực

DANH TỪ SEGOLATE

• Đa phần danh từ Hê-bơ-rơ có trọng âm ở các âm tiết sau (khi đọc, sẽ nhấn mạnh âm tiết đó), tuy nhiên, có những danh từ có trọng âm ở âm tiết thứ nhất, đó có thể là những danh từ Segolate
• Một cách tổng quát, danh từ Segolate là những danh từ thỏa mãn ba điều kiện (1) có 2 âm tiết, (2) âm tiết thứ nhất mang trọng âm của từ, (3) hai âm tiết của từ đều có nguyên âm là segol ֶ
• Hình thức số nhiều của danh từ Segolate sẽ là sheva + qamets + phần cuối từ. Trường hợp phụ âm đầu tiên là phụ âm sâu, nó không thể mang sheva nên nguyên âm sẽ biến thành chatef-patach ֲ
  • Một số danh từ Segolate:

GIỐNG	SỐ ÍT	SỐ NHIỀU	NGHĨA
đực	עֶ֫רֶב	עֲרָבִים	buổi tối, hoàng hôn
đực	מֶ֫לֶך	מְלָכִים	vị vua
đực	סֵ֫קֶר	סְפָרִים	quyển sách
đực	בֶּ֫גֶד	בְּגָדִים	quần áo
đực	גֶּ֫שֶׁם	גְּשָׁמִים	mưa
đực	כֶּ֫לֶב	כְּלָבִים	con chó
cái	נֶ֫פֶשׁ	נְפָשׁוֹת	linh hồn, cuộc sống
cái	אֶ֫רֶץ	אֲרָצוֹת	vùng đất, trái đất
cái	דּ֫לֶת	דְּלָתוֹת	cánh cửa

• Tuy nhiên, danh từ segolate cũng có ngoại lệ khi một số danh từ có nguyên âm thứ hai không phải là segol ֶ , lý do là vì phụ âm theo sau nó là phụ âm sâu nên âm tiết thứ hai biến đổi nguyên âm từ segol ֶ thành patach ַ
  • Một số danh từ Segolate với patach:

GIỐNG	SỐ ÍT	SỐ NHIỀU	NGHĨA
đực	נַ֫עַר	נְעָרִים	cậu bé, thanh niên
đực	נַ֫חַל	נְחָלִים	con sông, con suối
đực	שַׁ֫עַר	שְׁעָרִים	cánh cổng
đực	זֶ֫בַח	זְבָחִים	của lễ

1/ Danh xưng của Chúa יהוה

Trong tiếng Do Thái, danh xưng của Chúa được tôn kính và người Do Thái không phát âm từ này. Thay vào đó, họ đọc là אֲדֹנָי (A-đô-nay) có nghĩa là “Chúa/chủ”

2/ Nguồn gốc

• Xét về nguồn gốc, danh từ trong tiếng Hê-bơ-rơ có thể chia thành 3 nhóm:
  • Nhóm 1: danh từ không tìm được nguồn gốc
    • Ví dụ: אָב (cha), יוֹם (ngày), שֵׁם (tên)
  • Nhóm 2: đa số các danh từ trong tiếng Hê-bơ-rơ có nguồn gốc từ động từ
    • Ví dụ: מֶלֶך (vua) có nguồn gốc từ động từ מֶלַך (cai trị)
  • Nhóm 3: một số danh từ có nguồn gốc từ các danh từ khác
    • Ví dụ: בּוֹקֵר (người chăn chiên) có nguồn gốc từ בָּקָר (đàn gia súc)

3/ Giống

• Tiếng Hê-bơ-rơ (tương tự tiếng Pháp), có phân chia giống đực và giống cái. Giống ở đây là về mặt ngữ pháp, không phải giống sinh vật.
  • Ví dụ: từ מִדְבָּר (sa mạc) trong tiếng Do Thái là danh từ giống đực, tuy nhiên, điều này không có nghĩa là về mặt sinh vật, “sa mạc” có đực và cái
• Nhìn chung, danh từ giống đực thường không thay đổi trong phần hậu tố (cuối từ); trong khi danh từ giống cái (số ít) thường thêm ת hoặc ה ָ trong phần hậu tố
  • Ví dụ 1: אִישׁ (đàn ông) và אִשָּׁה (phụ nữ)
  • Ví dụ 2: סוּס (ngựa đực) và סוּסָה (ngựa cái)

4/ Số

• Trong tiếng Hê-bơ-rơ, có phân biệt số ít và số nhiều, ngoài ra còn có số đôi (thường là các từ liên quan đến bộ phân cơ thể như đôi tay, đôi mắt, v.v…)
• Khi một danh từ ở số nhiều, phần hậu tố cũng sẽ thay đổi (xem phần “Biến đổi danh từ”)

5/ Danh từ xác định hay bất định

• Khi phân tích một danh từ, cần lưu ý xem danh từ đó xác định hay bất định
• Để biết danh từ xác định hay bất định, cần xem xét danh từ đó có mạo từ hay không
• Mạo từ cũng sẽ biến đổi tùy theo danh từ nó đi kèm (xem phần Mạo từ)

TỪ VỰNG	LOẠI TỪ	PHÁT ÂM	TIẾNG VIỆT	TIẾNG ANH
וְ־	liên từ	/vê/	và	and
אוֹ	liên từ	/o/	hoặc	or
אֶת	tiểu từ	/êt/	(để xác định tân ngữ trực tiếp)	(direct object marker)
הֲ־	tiểu từ	/ha/	(giới thiệu câu hỏi)	(introduce a question)
אַל	tiểu từ	/al/	đừng	do not
לֹא	tiểu từ	/lô/	không	not
נָא	tiểu từ	/na/	xin	please
אֶל	giới từ	/el/	đến	to, toward
בְּ־	giới từ	/bê/	trong, tại, khi	in, at, while
כְּ־	giới từ	/khê/	như, giống, theo	like, as according to
לְ־	giới từ	/lê/	đến, cho, của	to, toward, at
לִפְנֵי	giới từ	/li-phê-nei/	trước	before
מִן	giới từ	/min/	từ	from
עִם	giới từ	/im/	với	with
תַּ֫חַת	giới từ	/’ta-khat/	dưới	under
עַל	giới từ	/al/	ở trên, phía, trên, vì, lúc, bên cạnh, chống lại	on, over, because of at, beside, against
בְּתוֹך	giới từ	/bê-tôk/	ở giữa	midst
תָּ֫וֶך	giới từ	/’ta-vek/	ở giữa	middle
לְמַ֫עַן	giới từ	/lê-‘ma-an/	để, vì cớ	in order to on account of
אֲשֶׁר	đại từ	/a-sher/	cái mà, điều mà người mà	which who
אֵ֫לֶּה	đại từ (giống chung)	/’el-leh/	những cái này	these
זֶה	đại từ (giống đực)	/zeh/	cái này	this
זאֹת	đại từ (giống cái)	/zôt/	cái này	this
כֵּן	phó từ	/ken/	như vậy, do đó, đúng	thus, so, right

TÍNH TỪ	PHÁT ÂM	TIẾNG VIỆT	TIẾNG ANH
קָדוֹשׁ	/qa-dôsh/	thánh khiết	holy
חָכָם	/kha-kam/	khôn ngoan	wise
טוֹב	/tôv/	tốt	good
יָשָׁר	/ya-shar/	đúng, ngay thẳng	right, upright
צַדִּיק	/tsad-điq/	công chính, công bằng	righteous, just
רָשָׁע רְשָׁעָה	/ra-sha/ /rê-sha-a/	độc ác, gian ác	wicked
זָקֵן	/za-qen/	già, trưởng lão	old, elder
רַב	/rav/	nhiều	many
גָּדוֹל	/ga-đôl/	lớn, vĩ đại	large, great
אַחֵר אֲחֵרִים	/a-kher/ /akh-rim/	khác	another
כֹּל כּוֹל	/kôl/	tất cả, mỗi	all, every, whole
רָע רַע רָעָה	/ra/ /ra/ /ra-ah/	độc ác, xấu xa, tai họa	evil, distress